Gerçek Anlam, Yan Anlam, Mecaz Anlam, Terim Anlam

227838

Kelimeler, anlam özelliklerine göre gerçek anlam, yan anlam, mecaz anlam ve terim anlam olmak üzere dört başlıkta incelenir:

1. Gerçek (Temel) Anlam

Gerçek anlam, bir kelimenin aklımıza ilk gelen anlamıdır. Kelimelerin, sözlükte yer alan ilk anlamları da gerçek anlamlarıdır. Bu yüzden gerçek anlama, sözlük anlamı da denir.

2. Yan Anlam

Bir sözcüğün temel (gerçek) anlamından kopmadan kazandığı yeni anlamlara yan anlam denir. Sözcük, gerçek anlamından farklıdır; ancak gerçek anlamından tamamen kopmamıştır. Sözcüklerin yan anlam kazanmasında “gerçek anlamıyla görev, şekil (görünüş) benzerliği veya yakıştırması” etkilidir.

3. Mecaz Anlam

Bir ilgi veya benzetme sonucu sözcüğün gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı yeni anlamlara mecaz anlam denir. Mecaz anlamda kullanılan sözcükler genellikle soyut anlam kazanır.

4. Terim Anlam

Bir sözcüğün bilim, sanat, spor ya da meslek alanına özgü kavramları karşılığında kazandığı anlama terim anlam adı verilir.

Bazı bilim, sanat ve meslek dalları ile ilgili terimler:

 

 >  Bir sözcüğün terim olup olmadığı kullanıldığı cümleye göre değişir.

 

 >  Bir sözcük, birden fazla alanda terim oluşturabilir.

Aşağıdaki cümlelerde yüzmekayak ve ağız sözcüklerinin hangi anlamda kullanıldıklarını yanlarındaki parantezlerin içine yazınız.

  1. Toz içinde yüzen kitaplara yazık oluyordu. (……………………………)
  2. Buradaki küçük gölde çocuklar her sabah yüzerdi. (……………………………)
  3. Uzun zamandan beri borç içinde yüzüyordu. (……………………………)
  4. Bırak bu ayakları. (……………………………)
  5. Ayağım ağrıyor. (……………………………)
  6. Masanın ayağı kırılmış. (……………………………)
  7. Ayağı olmayan göllerde tuz oranı yüksek olur. (……………………………)
  8. Çocuğun ağzında bir şey vardı. (……………………………)
  9. Rumeli ağzıyla konuşuyor. (……………………………)
  10. Bıçağın ağzı keskin değildi. (……………………………)
  11. O, kimseye ağız açtırmadı. (……………………………)

  1. Toz içinde yüzen kitaplara yazık oluyordu. (Yan anlam)
  2. Buradaki küçük gölde çocuklar her sabah yüzerdi. (Gerçek anlam)
  3. Uzun zamandan beri borç içinde yüzüyordu. (Mecaz anlam)
  4. Bırak bu ayakları. (Mecaz anlam)
  5. Ayağım ağrıyor. (Gerçek anlam)
  6. Masanın ayağı kırılmış. (Yan anlam)
  7. Ayağı olmayan göllerde tuz oranı yüksek olur. (Terim anlam)
  8. Çocuğun ağzında bir şey vardı. (Gerçek anlam)
  9. Rumeli ağzıyla konuşuyor. (Terim anlam)
  10. Torbanın ağzı kapalı değildi. (Yan anlam)
  11. O, kimseye ağız açtırmadı. (Mecaz anlam)