Atasözleri

Uzun gözlem ve deneyimler sonucu oluşmuş, bilgi ve öğüt veren kalıplaşmış sözlere atasözü denir.

Atasözlerinin Özellikleri

 1.  Atasözlerinin söyleyeni belli değildir, atasözleri halkın ortak malıdır.

Atasözü karikatürleri
Atasözleri anonimdir yani atasözünü söyleyen kişi belli değildir.

 

 2.  Atasözleri kalıplaşmış sözlerdir. Bu yüzden atasözünü oluşturan sözcükler yerine başka sözcükler getirilemez, sözcüklerin sıralanışında da değişiklik yapılamaz.

Örnek(ler)
» Damlaya damlaya göl olur. ” atasözünde bulunan “göl” sözcüğünün yerine “havuz” sözcüğünü getiremeyiz. Sözcüklerin yerlerini değiştirip “Göl damlaya damlaya olur.” da diyemeyiz. Atasözlerinin hepsi tamamlanmış bir yargı bildirir. Bu nedenle atasözleri cümle değeri taşır.

 

 3.  Atasözlerinin birçoğunda mecazlı bir söyleyiş vardır.

Örnek(ler)
» Terzi kendi söküğünü dikemez ” atasözü, “İnsanlar başkalarına yaptıkları hizmetleri kendilerine yapamazlar.” anlamını taşır. Bu atasözünün terziyle,  sökükle bir ilgisi yoktur.

 

 4.  Çok az da olsa gerçek anlam taşıyan atasözleri de vardır.

Örnek(ler)
» Dost ile ye, iç; alışveriş etme.
» Bugünün işini yarına bırakma.

 

 5.  Atasözlerinin bazıları aynı veya yakın anlamlıdır.

Örnek(ler)
» Mum dibine ışık vermez.  ↔ Terzi kendi söküğünü dikemez.
» Körle yatan şaşı kalkar. ↔ Üzüm üzüme baka baka kararır. ↔ İsin yanına varan is, misin yanına varan mis kokar.

 

 6.  Atasözlerinin bazıları zıt anlamlıdır.

Örnek(ler)
» Fazla mal göz çıkarmaz.  → Azıcık aşım, kaygısız başım.
» İyilik eden iyilik bulur. → İyilikten maraz doğar.

 

Atasözleri ve Deyimleri Arasındaki Benzerlikler ve Farklılıklar

Atasözleri ve Deyimlerin Ortak Özellikleri:

 1.  Çok eski zamanlardan günümüze ulaştıkları için kimin tarafından söylendikleri belli değildir.
 2.  Kısa ve özlü sözlerdir. Yani az sözcükle çok şey anlatırlar.
 3.  Kalıplaşmış sözlerdir. Herhangi bir değişikliğe uğramazlar.
 4.  Genellikle mecaz anlam taşırlar.

 

Atasözleri ile Deyimler Arasındaki Farklar:

 1.  Atasözleri cümle şeklindeyken, deyimler çoğunlukla söz grubu şeklindedir.

Örnek(ler)
» İşleyen demir ışıldar. (atasözü)
» İki yakası bir araya gelmemek (deyim)

 

 2.  Atasözleri tüm zamanlar için ve herkes için geçerlidir. Deyimler ise anlık durumlar için ve sözü söyleyen kişi ya da kişiler için geçerlidir.

Örnek(ler)
» Öfkeyle kalkan zararla oturur” sözü her zaman ve herkes için geçerli olduğu için atasözüdür
kulak kabartmak” sözü ise anlık bir durumu bildirdiği için deyimdir.

 

 3.  Atasözleri topluma öğüt verirken, deyimler sadece içinde bulunulan durumları bildirir. Yani deyimlerin ders verme özelliği yoktur.

Örnek(ler)
» “Çobansız koyunu kurt kapar.” sözü ders verdiği için atasözüdür.
Burnu havada olmak” sözü ise öğüt verme amacı taşımadığı için deyimdir.
SÖZ ÖBEKLERİ KONUSUNUN TÜM BAŞLIKLARI
 Deyimler Konu Anlatımı
 Atasözleri Konu Anlatımı
Özdeyişler (Vecizeler) Konu Anlatımı
Yansıma Sözcükler Konu Anlatımı
İkilemeler Konu Anlatımı
ATASÖZLERİ İNTERAKTİF TESTİ İÇİN TIKLAYINIZ:
5. SINIF6. SINIF7. SINIF8.SINIF

Yorumla(r)

Lütfen yorum yazarken Türkçe yazım kurallarına dikkat ediniz.
Türkçe yazım kurallarına uyulmayan, ziyaretçilere yarar sağlamayacak nitelikteki yorumlar onaylanmayacaktır!