Türkçe Konu Anlatımları5. Sınıf Konuları

Ses Türemesi (Ünlü Türemesi – Ünsüz Türemesi)

Türkçede sözcükler çekimlenirken veya türetilirken, sözcüğe yeni bir ses eklenmesi olayına ses türemesi denir.

Ses türemesi, ünlü türemesi veya ünsüz türemesi şeklinde gerçekleşir:

1. Ünlü Türemesi

Sözcüğün aslında olmadığı halde, sözcüğe “-cık” ek getirildiğinde ortaya yeni ünlünün çıkmasına ünlü türemesi denir.

ÖRNEKLER

dar – cık → daracık
sözcüğünde “dar” sözcüğünün aslında “a” sesi olmadığı halde, sözcüğe “-cık” eki getirildiğinde arada “a” sesi türemiştir.

az – cık → azıcık
genç – cik→ gencecik

2. Ünsüz Türemesi

Sözcüğün aslında olmadığı halde sözcüğe ek getirildiğinde ya da sözcüğün başka bir sözcükle birleşmesi sonucunda bir sesin ortaya çıkmasına ünsüz türemesi denir. Ünsüz türemesi çoğu zaman Arapça sözcüklerde görülür. Kimi Arapça sözcüklerin aslında bulunan, ancak sözcük Türkçeye geçerken düşen kimi sesler, daha sonra ortaya çıkabilir.

ÖRNEKLER

af + etmek → affetmek
red + etmek → reddetmek
zan – ım – ca → zannımca
Yukarıdaki örneklerde görüldüğü gibi sözcük başka bir sözcükle birleştiğinde ya da sözcüğe ek geldiğinde sözcükte bir ses artmıştır.

DAHA FAZLASI

Ses türemesi konusunda öğrendiklerinizi, içerisinde ses türemesi sorularının da yer aldığı Ses Bilgisi Online Testi ile pekiştirebilirsiniz.